Welkom bij Apenheul
Welkom!
Park geopend vanaf vrijdag 19 maart, 10.00 uur
Apenheul maakt dierenwelzijn meetbaar
Apenheul voelt een grote verantwoordelijkheid om dieren de hoogste standaard van dierenwelzijn te bieden. Maar hoe weet je of dieren zich goed voelen? Hoe breng je dierenwelzijn objectief in kaart? Iemand die hier alles over weet is Lisette van den Berg, Coördinator Onderzoek en Dierenwelzijn bij Apenheul.
Een natuurlijke omgeving waarin mensen verwonderd kunnen raken over dieren: zo startte Wim Mager Apenheul in de jaren ’70. Vandaag de dag is dit nog steeds onze filosofie. Apen die hoog in de bomen van tak tot tak springen, zoekend naar de geheimen van het bos, zoals jonge blaadjes of insecten, of elkaar een uitgebreide vlooisessie geven: het zijn allemaal gedragingen die mogelijk zijn in een uitdagende, stimulerende omgeving. In zo’n omgeving kan een dier positieve emoties ervaren, zich ontwikkelen en natuurlijk gedrag vertonen. Dit is niet alleen voor hun fysieke gezondheid van belang, maar juist ook voor hun mentale gezondheid.
Apenheul voelt een grote verantwoordelijkheid om dieren de hoogste standaard van dierenwelzijn te bieden. Maar hoe weet je of dieren zich goed voelen? Hoe breng je dierenwelzijn objectief in kaart? Iemand die hier alles over weet is Lisette van den Berg, Coördinator Onderzoek en Dierenwelzijn bij Apenheul.
Dierenwelzijn meten
“Samen met de Nederlandse Vereniging voor Dierentuinen (NVD) ontwikkelden wij in 2020 de NVD Dierenwelzijn Methodiek. Hiermee kunnen we dierenwelzijn scoren”, legt Lisette uit. “Tijdens een welzijnsbeoordeling gebruiken we een uitgebreide vragenlijst met daarin positieve en negatieve welzijnssignalen voor de diersoort. Hierbij kijken we per individu naar het gedrag, de fysieke gezondheid, voeding en omgeving.” Meerdere onafhankelijke experts, zoals dierverzorgers, een dierenarts, voedingskundige en gedragsbioloog voeren de welzijnsbeoordelingen uit. Ieder draagt bij vanuit zijn of haar eigen vakgebied. Een intensieve klus!
Het resultaat: een concreet actieplan
Lisette vertelt hoe deze methodiek zorgt voor een objectievere en eerlijke beoordeling: “Door de dieren, hun gedrag en de omgeving tijdens de gehele beoordelingsperiode te observeren, beoordelen we niet hoe wij vinden dat het gaat, maar juist wat de dieren zelf laten zien en ervaren. Na de beoordelingsperiode, die enkele weken duurt, worden alle gegevens verwerkt en bespreken we de bevindingen met het team van beoordelaars. Zo wordt een totale welzijnsscore berekend, bespreken we de afzonderlijke welzijnsindicatoren en -scores en stellen we een Dierenwelzijn ActiePlan op (DAP) met concrete acties en deadlines.”
" In een uitgebreide vragenlijst kijken we per individu naar het gedrag, de fysieke gezondheid, voeding en omgeving. "
Lisette van den Berg
Maatwerk
Welzijnsbeoordelingen worden op maat gemaakt voor de betreffende diersoort. Dat betekent dat we zoveel mogelijk soortspecifieke informatie over welzijn en behoeftes verzamelen om te gebruiken bij de beoordeling. Bijkomend voordeel is dat we in kaart brengen wat wel en niet bekend is over de diersoort; dat kan vervolgens ook weer dienen als voedingsbodem voor wetenschappelijk onderzoek. In Apenheul voerden we de afgelopen jaren welzijnsbeoordelingen uit bij onder andere de geelborstkapucijnapen, ringstaartmaki’s, bonobo’s, orang-oetans, doeroecoeli’s, luiaards, gorilla’s en groenvleugelara’s. De daaruit voortgekomen verbeterpunten nemen we waar mogelijk direct mee in de dagelijkse verzorging of beschrijven we in onze jaarplannen.
Samenwerking
Inmiddels wordt deze methodiek ook gebruikt door andere NVD-dierentuinen en werken we samen. “Zo blijven we de methodiek verbeteren, wisselen we kennis uit en zorgen we met elkaar voor continue ontwikkeling op het gebied van dierenwelzijn.” Hiermee onderstreept Lisette het belang van deze samenwerking. Door met andere Nederlandse dierentuinen, maar ook op Europees niveau met EAZA en met internationale wetenschappelijke instituten samen te werken, kunnen we elkaar helpen en de methodiek doorlopend verbeteren aan de hand van de nieuwste inzichten.
Het belang van positief dierenwelzijn
In 2023 lanceren we een Engelstalige versie, waardoor de methodiek internationaal gebruikt kan worden. Zo bereiken we meer mensen en instanties en houden we samen focus op dierenwelzijn. En dat is belangrijk, benadrukt Lisette: “In de eerste plaats natuurlijk voor de dieren zelf, maar ook voor conservatieprogramma’s van bedreigde diersoorten, educatie, wetenschappelijk onderzoek en het stimuleren van verwondering voor dieren en natuur bij het publiek. Want als dieren zich goed voelen, vertonen ze natuurlijk, soortspecifiek gedrag.” En dat is ook nog eens leuk en leerzaam om naar te kijken! Vanuit die gedachte is ruim 50 jaar geleden Apenheul ontstaan. Zo loopt dierenwelzijn als rode draad door de geschiedenis van Apenheul en dat zal het altijd blijven doen!
Internationaal toonaangevend
Ook internationaal geniet Apenheul met haar expertise aanzien op het gebied van dierenwelzijn. Zo organiseerden wij in juni 2022 op verzoek van EAZA (de Europese vereniging van dierentuinen) het eerste Animal Welfare Forum. 200 experts uit 31 landen kwamen naar Apenheul om workshops bij te wonen en kennis op het gebied van dierenwelzijn uit te wisselen.
Gerelateerde pagina's
Nieuws
18 ha grond voor bosherstel Madagaskar
29-10-2026
Nieuws
18 ha grond voor bosherstel Madagaskar
29-10-2026
Nieuws
Luiaards verhuisd naar doodshoofdapengebied
25-09-2026
Nieuws
Luiaards verhuisd naar doodshoofdapengebied
25-09-2026
Nieuws
Een dag als onderzoeksstagiair bij de gorilla’s
18-08-2026
Nieuws
Een dag als onderzoeksstagiair bij de gorilla’s
18-08-2026
Nieuws
Blog: Bomen planten alleen is niet genoeg
10-07-2026
Nieuws
Blog: Bomen planten alleen is niet genoeg
10-07-2026
Nieuws
Gorillaverzorger Sjaak bezocht wilde gorilla’s in Congo
30-06-2026
Nieuws
Gorillaverzorger Sjaak bezocht wilde gorilla’s in Congo
30-06-2026
Nieuws
Apenheul publiceert Impact Report 2025
18-06-2026
Nieuws
Apenheul publiceert Impact Report 2025
18-06-2026
Nieuws
Achter de schermen bij de orangs deel 4
15-06-2026
Nieuws
Achter de schermen bij de orangs deel 4
15-06-2026
Nieuws
Achter de schermen bij de orangs: deel 3
26-05-2026
Nieuws
Achter de schermen bij de orangs: deel 3
26-05-2026
Nieuws
Achter de schermen bij de orangs: deel 2
19-05-2026
Nieuws
Achter de schermen bij de orangs: deel 2
19-05-2026
Nieuws
Achter de schermen bij de orangs: deel 1
15-05-2026
Nieuws
Achter de schermen bij de orangs: deel 1
15-05-2026
Nieuws
Apenheul verwelkomt nieuwe RvT leden
28-04-2026
Nieuws
Apenheul verwelkomt nieuwe RvT leden
28-04-2026
Nieuws
Natuurherstel op Madagaskar door 13 dierentuinen
07-04-2026
Nieuws
Natuurherstel op Madagaskar door 13 dierentuinen
07-04-2026
Nieuws
Nu: seizoenkaart met €10 korting
06-03-2026
Nieuws
Nu: seizoenkaart met €10 korting
06-03-2026
Oudste bewoner van Apenheul overleden
Slingeraap Pepi overleden
Oudste bewoner van Apenheul overleden
Slingeraap Pepi overleden
Nieuws
Eindejaarsblog directeur Roel Welsing
16-12-2025
Nieuws
Eindejaarsblog directeur Roel Welsing
16-12-2025
Nieuws
Orang-oetan jong verhuist naar opvang
11-12-2025
Nieuws
Orang-oetan jong verhuist naar opvang
11-12-2025
Nieuws
Doodshoofdapen spotten in Costa Rica
27-11-2025
Nieuws
Doodshoofdapen spotten in Costa Rica
27-11-2025
Nieuws
Apenheul genomineerd voor Leukste uitje 2026
21-11-2025
Nieuws
Apenheul genomineerd voor Leukste uitje 2026
21-11-2025
Nieuws
Apenheul en gemeente Apeldoorn zetten handtekening onder afspraken over parkeren
10-11-2025
Nieuws
Apenheul en gemeente Apeldoorn zetten handtekening onder afspraken over parkeren
10-11-2025
Nieuws
Apenheul speelt hoofdrol in Europees programma voor behoud blauwoogmaki
28-10-2025
Nieuws
Apenheul speelt hoofdrol in Europees programma voor behoud blauwoogmaki
28-10-2025
Nieuws
Blog - Slapen tussen de orang-oetans
23-10-2025
Nieuws
Blog - Slapen tussen de orang-oetans
23-10-2025
Nieuws
Zo wordt het orang oetan jong tijdelijk verzorgd
23-10-2025
Nieuws
Zo wordt het orang oetan jong tijdelijk verzorgd
23-10-2025
Nieuws
Orang-oetan Samboja overleden in Apenheul
02-10-2025
Nieuws
Orang-oetan Samboja overleden in Apenheul
02-10-2025
Nieuws
Hoera! Er is een orang-oetan geboren!
29-09-2025
Nieuws
Hoera! Er is een orang-oetan geboren!
29-09-2025
Nieuws
Gorilla's tijdelijk niet zichtbaar vanwege introducties
19-06-2025
Nieuws
Gorilla's tijdelijk niet zichtbaar vanwege introducties
19-06-2025
Nieuws
In beeld: verhuizing orang-oetan Baju
27-05-2025
Nieuws
In beeld: verhuizing orang-oetan Baju
27-05-2025
Nieuws
Charity Dinner brengt €34.435 op
17-05-2025
Nieuws
Charity Dinner brengt €34.435 op
17-05-2025
Nieuws
Interview met curator Warner Jens
15-05-2025
Nieuws
Interview met curator Warner Jens
15-05-2025
Nieuws
Apenheul ontwikkelt de Gorillavallei
26-03-2025
Nieuws
Apenheul ontwikkelt de Gorillavallei
26-03-2025
Nieuws
Apenheul verwelkomt nieuwe voorzitter Raad van Toezicht
13-02-2025
Nieuws
Apenheul verwelkomt nieuwe voorzitter Raad van Toezicht
13-02-2025
Nieuws
AI helpt bij analyse van slaapgedrag bonobo’s
28-11-2024
Nieuws
AI helpt bij analyse van slaapgedrag bonobo’s
28-11-2024